Ransomware in 2026: een groeiende bedreiging
Ransomware is niet nieuw, maar de aanvallen worden steeds geraffineerder, gerichter en destructiever. In 2025 bedroegen de totale schadekosten wereldwijd meer dan $30 miljard, inclusief losgeld, herstelkosten en omzetverlies door downtime.
De gemiddelde downtime na een ransomware-aanval bedraagt 22 dagen. Voor veel mkb-bedrijven is dat een existentiële crisis.
Hoe werkt ransomware?
Ransomware is malware die bestanden op je systemen versleutelt en vervolgens losgeld eist in ruil voor de decryptiesleutel. De aanval verloopt doorgaans in een aantal fasen:
Fase 1: Initiële toegang
Aanvallers proberen binnen te dringen via:
- Phishing-e-mails met kwaadaardige bijlagen of links
- Gestolen inloggegevens van eerder gelekte databases
- Kwetsbaarheden in software die niet tijdig gepatcht zijn
- Remote Desktop Protocol (RDP) dat onbeveiligd is
- Gecompromitteerde leveranciers (supply chain aanvallen)
Fase 2: Verkenning en verspreiding
Eenmaal binnen verkennen aanvallers het netwerk rustig — soms weken tot maanden — voordat ze toeslaan. Ze identificeren waardevolle systemen, verhogen hun privileges en verspreiden zich lateraal door het netwerk.
Fase 3: Data exfiltratie
Moderne ransomwaregroepen stelen de data eerst, voordat ze versleutelen. Dit heet dubbele afpersing: betaal je niet, dan wordt de gestolen data openbaar gepubliceerd.
Fase 4: Versleuteling en losgeldeis
Op het moment dat de aanvallers klaar zijn, activeren ze de versleuteling. Binnen minuten zijn alle bestanden ontoegankelijk. Een losgeldbrief verschijnt op het scherm.
De meest actieve ransomwaregroepen
- LockBit — richt zich op MKB en grote ondernemingen wereldwijd
- ALPHV/BlackCat — geavanceerde ransomware-as-a-service operatie
- Cl0p — gespecialiseerd in zero-day exploits en supply chain aanvallen
- Play Ransomware — actief in Europa, richt zich op overheid en zorg
Beschermingsmaatregelen
1. Multi-factor authenticatie (MFA) overal
MFA is een van de meest effectieve maatregelen. Zelfs als wachtwoorden gestolen zijn, kan een aanvaller zonder de tweede factor niet inloggen. Implementeer MFA op:
- VPN-toegang
- E-mail en Microsoft 365 / Google Workspace
- Beheerdersaccounts en remote access
- Cloudplatformen
2. Netwerksegmentatie
Verdeel je netwerk in zones. Als een systeem geïnfecteerd raakt, voorkomt segmentatie dat ransomware zich vrijelijk kan verspreiden. Kritieke systemen krijgen een aparte zone met strengere toegangsregels.
3. Patching en vulnerability management
Verouderde software is een voortdurend doelwit. Zorg voor een gestructureerd patchproces:
- Kritieke patches binnen 24-48 uur
- Reguliere patches binnen 30 dagen
- Automatische updates waar mogelijk
- Inzicht in alle software in je omgeving (asset inventory)
4. Endpoint Detection and Response (EDR)
Traditionele antivirussoftware is onvoldoende. Een EDR-oplossing detecteert verdacht gedrag op endpoints in real-time en kan automatisch reageren om verspreiding te stoppen.
5. De 3-2-1-1 back-upstrategie
Maak back-ups conform de 3-2-1-1 regel:
- 3 kopieën van je data
- 2 verschillende opslagmedia
- 1 offsite locatie (cloud of extern datacenter)
- 1 offline of air-gapped kopie
Ransomware zoekt actief naar back-ups en probeert die ook te versleutelen. Zonder offline back-up ben je volledig afhankelijk van de aanvaller.
6. Security Awareness Training
Meer dan 90% van alle succesvolle aanvallen begint met menselijke fout — een klik op een phishing-link. Reguliere trainingen en gesimuleerde phishing-aanvallen verlagen de kans op succesvolle aanvallen aanzienlijk.
7. E-mailbeveiliging
Implementeer:
- SPF, DKIM en DMARC om e-mailfraude te voorkomen
- Sandboxing voor bijlagen en links
- E-mailfiltering die kwaadaardige berichten tegenhoudt
- Anti-phishing policies in Microsoft 365 of Google Workspace
8. Incident Response Plan
Weet van tevoren wat je moet doen als het misgaat. Een incident response plan bevat:
- Wie moet je als eerste bellen?
- Hoe isoleer je getroffen systemen?
- Wanneer schakel je extern hulp in?
- Hoe communiceer je naar klanten en medewerkers?
Wat moet je doen als je getroffen bent?
Onmiddellijk:
- Isoleer getroffen systemen — haal ze van het netwerk
- Schakel je IT-team of extern incidentrespons in
- Meld het incident bij het Digital Trust Center (DTCenter.nl) — dit is bij NIS2 verplicht
- Bewaar forensisch bewijs — verwijder niets, zet geen systemen uit
- Informeer je verzekeraar als je een cyberverzekering hebt
Niet doen:
- Betaal het losgeld niet zonder professioneel advies — betaling biedt geen garantie en financiert criminelen
- Herstart systemen niet zomaar — je overschrijft forensisch bewijs
- Communiceer niet publiekelijk voordat je het overzicht hebt
Cyberverzekering: wel of niet?
Een cyberverzekering kan schade deels dekken, maar is geen vervanging voor preventie. Verzekeraars stellen steeds hogere eisen aan de beveiligingsmaatregelen voordat ze een polis afsluiten. Heb je geen goede basishygiëne? Dan kun je mogelijk geen dekking krijgen.
Conclusie
Ransomware is een serieuze en groeiende dreiging. Geen enkel bedrijf is te klein om doelwit te zijn. De vraag is niet óf je geraakt wordt, maar wanneer — en of je er klaar voor bent.
AxisNetworks helpt bedrijven met een complete aanpak: van risicoanalyse en technische implementatie tot incidentrespons en herstel. Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek.
Het AxisNetworks Team